Có một làng nhỏ nằm bên bờ sông Cầu, người dân quanh năm mưu sinh bằng nghề trồng lúa, trồng ngô. Cuộc sống khó khăn là vậy nhưng có một dòng họ từ xa xưa đã rất coi trọng việc học chữ, lập thân, dần hun đúc thành truyền thống hiếu học, làm rạng danh quê hương. Đó là dòng họ Ngô Văn ở thôn Cẩm Xuyên, xã Xuân Cẩm (Hiệp Hòa – Bắc Giang).

 

 

 

Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, sự đổi thay của đất nước nhưng dòng họ Ngô Văn vẫn phát huy được truyền thống hiếu học. Đời này nối tiếp đời kia, anh em con cháu bảo nhau học chữ, rèn luyện thành tài để trở thành cán bộ, trở thành người tốt trong xã hội. Cũng từ đó, những người con của dòng họ Ngô Văn nối gót nhau từ vùng quê nghèo khó, dùi mài kinh sử để đi thi, đỗ đạt và thành tài.

 

Đã  bước vào cái tuổi “xưa nay hiếm”, mắt mờ, chân chậm, tay run nhưng khi nhắc đến truyền thống hiếu học của dòng họ, ông Ngô Văn Nghị phấn chấn hẳn lên, không ngừng giới thiệu về thành tích và sự đỗ đạt của con cháu. Ngay từ đầu những năm 1990, khi ấy cuộc sống của người dân Xuân Cẩm còn gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn, bọn trẻ chỉ học đến cấp 2, cấp 3 là bỏ giữa chừng nhưng dòng họ Ngô Văn vẫn động viên con em đến trường học chữ. Thành tích của các cháu đã góp phần làm rạng ngời truyền thống hiếu học của dòng họ. Năm 1990 – 1991, dòng họ Ngô Văn có hai cháu đạt học sinh giỏi, năm sau có 3 cháu đạt học sinh giỏi và từ đó trở đi phong trào học tập trong dòng họ phát triển khá mạnh. Số học sinh giỏi năm sau cao hơn năm trước.

 

Được biết, dòng họ Ngô Văn hiện có 26 hộ (106 khẩu) sống tập trung ở thôn Cẩm Xuyên, xã Xuân Cẩm. Năm 2000, nhận thấy việc khuyến khích, động viên, đưa phong trào học tập của con cháu trong dòng họ ngày càng phát triển là việc làm cần thiết, ông Nghị  đã tổ chức họp họ và thành lập quỹ khuyến học, vận động con cháu ủng hộ được gần 2 triệu đồng. Số quỹ tăng theo năm tháng, đến nay đã đạt hơn 30 triệu đồng. Nhiều con cháu thành đạt đã về ủng hộ quỹ hàng chục triệu đồng như gia đình ông Ngô Văn Chi.

 

Hàng năm, vào ngày giỗ họ, con cháu dòng họ Ngô Văn lại trở về quê hương, quây quần bên nhà thờ họ để tổ chức gặp mặt, trao thưởng  cho các cháu, với mức thưởng từ 50.000 đến 100.000 đồng đối với các cháu từ bậc học mầm non đến THPT; thưởng 300.000 đồng cho các cháu thi đỗ vào các trường đại học. Tuy tiền thưởng không cao nhưng đã thể hiện sự quan tâm chăm lo của dòng họ đến phong trào học tập đối với thế hệ tương lai.

 

Ông Nghị cho biết thêm: “Nhờ truyền thống hiếu học của dòng họ, nhiều người đã học hành và đỗ đạt thành tài, giữ những chức vụ quan trọng ở Trung ương, ở tỉnh và huyện. Dòng họ Ngô Văn hiện có 1 giáo sư, tiến sĩ, nhà giáo nhân dân; 1 phó giáo sư; 6 tiến sĩ; 6 người đang là giảng viên tại các trường đại học và đã có bằng thạc sĩ; 15 cháu học đại học, 6 cháu học cao đẳng.

 

Nhiều gia đình bố mẹ sống bằng nghề nông, quanh năm “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” nhưng vẫn quyết tâm nuôi các con ăn học thành tài. Làm nên truyền thống vẻ vang của dòng họ Ngô Văn phải kể đến những gia đình hiếu học tiêu biểu, như gia đình các ông Ngô Văn Chi, Ngô Văn Lợi… Truyền thống ấy sẽ được các thế hệ con cháu trong dòng họ tiếp nối, bởi cha ông đã dạy, học mới thành người…

 

Mai Anh