Lục Ngạn là vùng cây ăn quả nổi tiếng của Bắc Giang, của cả nước. Với nhiều loại cây ăn quả khác nhau, ngoài nhãn, bưởi, cam, xoài , ổi, táo, na, xoài…thì cây ăn quả chủ lực vẫn là vải thiều. Với diện tích hơn 22.000ha cây ăn quả thì vải thiều chiếm 18.000ha. Năm nay, do rét đậm, rét hại đột xuất kéo dài, việc bất thường của thời tiết đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình ra hoa, đậu quả của nhiều diện tích vải thiều chính vụ, nên thực tế sản lượng vải thiều năm nay thấp hơn nhiều so với năm 2015.

Mặc dù vậy, mới vào đầu mùa thu hái, vải chín sớm, giá bán vẫn đạt 25.000đ-30.000đ/1kg. Phố Kim thường xuyên tắc đường do các hoạt động thu mua vải thiều đang diễn ra và ngày càng “nóng” dần lên theo mùa vải chính vụ đang đến gần. Cả Lục Ngạn đang tất bật tập trung chuẩn bị cho mùa thu hoạch vải thiều sắp tới (xây lò, sửa lại lò sấy vải, chuẩn bị than củi, chất đốt lò, vận chuyển, sản xuất thùng xốp, kho chứa, chuẩn bị các điểm sản xuất đá cây, điểm cân vải cùng nhiều dịch vụ đi kèm mùa thu hoạch vải v.v.).

Mùa vụ vải thiều năm 2016, Lục Ngạn ước đạt 70 nghìn tấn. Tuy nhiên, do áp dụng khoa học kỹ thuật, các vườn sản xuất vải thiều chất lượng cao theo tiêu chuẩn VietGap và GlobalGap tại các xã được nhân rộng, diện tích cây trồng theo mô hình này đã lên tới gần 10.000ha, chủ yếu ở các xã: Hồng Giang, Giáp Sơn, Thanh Hải, Phì Điền, Tân Quang, Quý Sơn, Phượng Sơn vẫn đạt 80% số lượng quả so với 2016.

Mục tiêu năm 2015, bước đầu đã đưa vải thiều thâm nhập vào thị trường Mỹ, Úc, Nhật Bản và một số thị trường khác. Hướng đi đã mở, nhưng cũng khá gian nan trong công tác chỉ đạo từ sản xuất đến tiêu thụ, việc lựa chọn địa bàn, tới kỹ thuật, chăm sóc, chiếu xạ, vận chuyển, bảo quản để thị trường nước ngoài chấp nhận. Đó mới chỉ là những “giấy thông hành” của năm 2015 cho việc xuất ngoại của quả vải năm 2016. Điều đáng mừng là vải thiều đi các nước năm nay có thể đưa đến Trung tâm Chiếu xạ Hà Nội để phục vụ chiếu xạ, không phải đưa vào thành phố Hồ Chí Minh như năm 2015. Giảm được nhiều chi phí giá thành cho xuất khẩu quả vải.

Theo dự báo năm nay, vải thiều sẽ tiêu thụ nội địa khoảng 50%, tập trung tại các đô thị lớn như: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Huế, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh…; xuất khẩu khoảng 40%, nhưng thị trường Trung Quốc vẫn chiếm khoảng gần 50% sản lượng toàn huyện. Vì vậy, để chủ động hơn trong việc tiêu thụ, Lục Ngạn rất cần đẩy mạnh việc mở rộng thị trường trong nước, nhất là các tỉnh phía Bắc và Miền Trung. Đặc biệt cần quan tâm đẩy mạnh xuất khẩu sang một số thị trường “khó tính” mới được khai thác như: Hoa Kỳ, Australia, Nhật Bản… và chế biến xuất khẩu sang châu Âu (đó là vải quả tươi). Tuy nhiên, vẫn phải coi trọng việc chế biến, kể cả đóng hộp xuất khẩu và tiêu thụ trong nước, sơ chế quả vải, sấy khô để đảm bảo cho việc thu hoạch các dạng sản phẩm của quả vải và thu hút lực lượng lao động tự do đến làm việc tại huyện trong mùa vải. (năm nay số lò sấy vải cũng giảm đáng kể)!?

Mặc dù sản lượng giảm, nhưng chất lượng quả vải đã được nâng lên do quy trình sản xuất vải thiều theo tiêu chuẩn VietGAP và GlobalGap. Ông Cao Văn Hoàn, Phó Chủ tịch UBND huyện cho biết: “Vụ vải này, cùng với việc mở rộng diện tích vải thiều sản xuất theo hướng VietGAP, diện tích sản xuất theo quy trình GlobalGAP của huyện cũng tăng gần 60 ha, đạt 158 ha. Với 15 vùng được cấp mã số cho sản lượng 1 nghìn tấn phục vụ cho việc xuất khẩu sang một số thị trường như Hoa Kỳ, Australia, EU. Hiện nhiều doanh nghiệp đã khảo sát và ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm vải thiều ở những vùng này”.

Khoảng 200 đối tác tư nhân của Trung Quốc đã sang kết nối và nhiều doanh nghiệp trong nước đã hợp đồng điểm cân vải và bao tiêu sản phẩm. Nỗi lo giá cả bấp bênh sẽ không còn thường trực như những năm trước. Dự báo giá vải thiều năm nay không thấp hơn so với năm 2015.

Điều đáng mừng là thời vụ vải thiều cũng sẽ kéo dài hơn do tiểu vùng khí hậu của Lục Ngạn. Vùng thấp, vải thiều chín sớm. Vùng cao, các xã như Tân Sơn, Sơn Hải, Hộ Đáp, Phong Vân…vải chín muộn hơn, khi các xã vùng thấp gần kết thúc việc thu hoạch thì vải vùng cao mới chín rộ. Vì thế, vụ vải không chỉ kéo dài mà giá thành vải cuối vụ lại cao hơn giữa vụ sẽ giúp nhân dân vùng cao thu nhập được cao hơn. Và vui hơn nữa là khung cảnh nhộn nhịp trong mùa thu hái vải thiều, xe cộ đi về vận chuyển vải thiều đi muôn nơi như mắc cửi, cả Lục Ngạn thức cùng mùa vải để rồi cùng thả hồn theo tiếng chuông chùa Khánh Vân ngân nga cho lòng thư thái để thêm yêu mảnh đất này. Mùa vải thiều Lục Ngạn là mùa vui của nhân dân các dân tộc trên địa bàn. “Thị trấn vải thiều”- trung tâm huyện lỵ của Lục Ngạn, thị xã trong tầm tay đang hướng tới văn minh và phát triển, bền vững đi lên.

Niềm vui mùa thu hái vải thiều tại vùng cao Lục Ngạn.

Một điểm thu mua vải thiều tại trung tâm thị trấn Chũ.

Văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý cho vải thiều Lục Ngạn.

Bá Đạt.
169, Minh Khai, Chũ, Lục Ngạn, BG.