Sáng 12/3, UBND xã Hoàng Vân cùng dòng họ Ngô gốc Bùi làng Vân Xuyên tổ chức lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh Mộ và Từ đường Tiến sỹ Trịnh Ngô Dụng. Về dự có đồng chí Tạ Việt Hùng, Phó Chủ tịch UBND huyện; lãnh đạo Đảng ủy, UBND, các ban ngành, đoàn thể, các trường học xã Hoàng Vân; Ban liên lạc dòng họ Bùi Việt Nam; Ban liên lạc dòng họ Bùi Hưng Yên; Hội đồng gia tộc và con cháu dòng họ Ngô gốc Bùi thôn Vân Xuyên, xã Hoàng Vân.

Tiến sĩ Trịnh Ngô Dụng (SN 1684) là vị quan có nhiều đóng góp cho vương triều nhà Lê- Trịnh. Thuở nhỏ, ông nổi tiếng thông minh, hiếu học, lớn lên được gửi theo học tiến sĩ Trịnh Đức Liên ở làng Đại Mão, tổng Siêu Loại, phủ Thuận An, xứ Kinh Bắc, nay thuộc huyện Thuận Thành (Bắc Ninh). Năm Tân Sửu, niên hiệu Bảo Thái thứ 2 (1721) đời vua Lê Dụ Tông, triều đình mở khoa thi thường kỳ để kén chọn người hiền tài ra làm quan giúp nước, Trịnh Ngô Dụng tham gia ứng thí khi đã 38 tuổi. Ở kỳ thi Hội có hàng nghìn sĩ tử dự thi, lấy đỗ 25 người, Trịnh Ngô Dụng đỗ hàng thứ 7. Khi dự kỳ thi Đình để phân hạng tiến sĩ, ông được ban danh vị Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân. Đỗ đại khoa, được hưởng ân lệ vinh quy bái tổ, ông tiếp tục ra làm quan, trải qua rất nhiều chức quan trong triều đình: Binh khoa cấp sự trung, Giám sát ngự sử, Lại bộ Tả Thị lang, Tham tụng(!), tước Lại Đình hầu.. Là đại thần nhà Lê Trung Hưng, ông có nhiều công lao với đất nước, dẹp loạn an dân, được chúa thượng ban cho họ Trịnh, nên tên Ngô Dụng đổi thành Trịnh Ngô Dụng. Năm 1746 Trịnh Ngô Dụng được phụng mệnh đi sứ nhà Thanh, trên đường đi không may bị bệnh hiểm nghèo phải về quê dưỡng bệnh sau mất tại quê nhà. Sau khi mất, thi hài ông được đưa về an táng ở xứ đồng Vườn Thông (Viên Thông xứ), nay thuộc thôn Vạn Thạch, xã Hoàng Vân. Từ đường họ Ngô vốn là ngôi trường học thuở xưa cụ Dụng xây dựng để dân làng đến học. Đã qua nhiều lần trùng tu nên công trình hiện cơ bản mang phong cách kiến trúc thời Nguyễn (cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX). Trong di tích còn bảo lưu một hiện vật quý hiếm khó nơi nào lưu giữ được đó là cỗ đòn khiêng kiệu triều đình ban phong cho Tiến sĩ Trịnh Ngô Dụng khi cụ đăng khoa, vinh quy bái tổ.  

Căn cứ vào tư liệu lịch sử và những hiện vật còn lưu giữ về Tiến sỹ Trịnh Ngô Dụng, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang đã Quyết định công nhận Mộ và Từ đường Tiến sỹ Trịnh Ngô Dụng, xã Hoàng Vân là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Đây là niềm tự hào của dòng họ Ngô gốc Bùi làng Vân Xuyên, xã Hoàng Vân; là cơ sở pháp lý, tạo điều kiện cho việc bảo vệ và phát huy giá trị của di tích.

Phương Nhung

(!) Thời kỳ Lê Trung hưng (1533- 1789), còn được gọi là thời Lê-Trịnh. Trong suốt thời phong kiến Việt Nam, thời kỳ này là thời kỳ duy nhất: vừa có vua lại vừa có chúa. Chúa Trịnh nắm thực quyền, vua Lê chỉ là bù nhìn. Phủ Chúa là nơi giải quyết mọi việc lớn nhỏ trong nước. Đứng đầu phủ Chúa cũng là đứng đầu chính quyền trung ương có chức Tham tụng và Bồi tụng, do Trịnh Tùng đặt ra từ năm 1600. Hai chức này tức là chức Tể tướng thời trước, nhưng khác trước ở chỗ chức Tham tụng và Bồi tụng không có một phẩm tước nhất định, mà do chúa Trịnh tự ý lựa chọn những người thân tín sung vào. Giữ chức Tham tụng, Bồi tụng có thể là những viên Thượng thư các bộ.

Xem thêm về Trịnh Ngô Dụng tại đây>>