1/ Insulin là gì?

Insulin là một loại hormone do tuyến tụy tiết ra. Nhiệm vụ chính của insulin là đưa đường (glucose) từ máu vào trong tế bào để tạo năng lượng.

Bạn có thể hình dung như sau:

+ Máu giống như một con đường.

+ Đường glucose giống như những chiếc xe chở nhiên liệu chạy trên đường.

+ Tế bào (cơ, gan, não…) giống như những ngôi nhà cần nhiên liệu để hoạt động.

+ Insulin chính là chiếc chìa khóa mở cửa nhà.

Không có chìa khóa thì nhiên liệu không vào được nhà.

     2/ Sau khi ăn điều gì xảy ra?

Ví dụ bạn ăn một bát cơm.

+ Cơm được tiêu hóa thành glucose.

+ Glucose đi vào máu.

+ Đường huyết bắt đầu tăng.

+ Tuyến tụy phát hiện điều đó và tiết insulin.

+ Insulin giúp glucose đi vào tế bào.

+ Tế bào dùng glucose để tạo năng lượng.

+ Đường huyết giảm trở lại mức bình thường.

Đây là quá trình diễn ra hàng ngày hàng chục lần trong cơ thể mỗi người khỏe mạnh.

     3/ Nếu không có insulin thì sao?

Khi đó: Đường vẫn ở trong máu, Tế bào lại bị “đói năng lượng”.

Giống như: Xe chở gạo đứng đầy ngoài cổng, Nhưng không có chìa khóa mở cửa kho, Kho bên trong vẫn trống.

Kết quả: đường huyết tăng rất cao, Tế bào vẫn thiếu năng lượng.

Đó là lý do người bị tiểu đường có thể đường trong máu rất cao nhưng vẫn thấy mệt, sụt cân (đặc biệt ở đái tháo đường type 1).

     4/ Kháng insulin là gì?

Đây là khái niệm mà nhiều người nghe nhưng chưa hiểu. Không phải insulin mất đi. Mà là tế bào phản ứng kém với insulin.

Ví dụ: Ngày xưa chỉ cần một chiếc chìa khóa là mở được cửa. Bây giờ ổ khóa bị rỉ sét. Một chìa khóa không mở được nữa.

Cơ thể phải sản xuất gấp đôi insulin, hoặc gấp ba insulin mới mở được cửa. Đó gọi là kháng insulin.

     5/ Khi kháng insulin kéo dài

Ban đầu Tuyến tụy phải làm việc rất vất vả, Tiết rất nhiều insulin. Sau nhiều năm Tuyến tụy bắt đầu kiệt sức, Tiết insulin ngày càng ít.

Lúc này đường huyết bắt đầu tăng rõ rệt. Nhiều người được chẩn đoán tiền đái tháo đường, rồi đái tháo đường type 2.

     6/ Điều gì làm cơ thể dễ bị kháng insulin?

Những yếu tố đã được chứng minh gồm: Thừa cân, đặc biệt là nhiều mỡ bụng, Ít vận động, Ăn quá nhiều năng lượng trong thời gian dài, Di truyền, Tuổi cao, Thiếu ngủ kéo dài, Một số bệnh lý và thuốc.

Ngoài ra, thiếu magie cũng có thể góp phần làm giảm độ nhạy insulin, nhưng đây chỉ là một trong nhiều yếu tố, không phải nguyên nhân chính.

     7/ Làm sao để insulin hoạt động tốt hơn?

Các nghiên cứu cho thấy những biện pháp hiệu quả nhất là:

+ Duy trì cân nặng hợp lý.

+ Giảm mỡ bụng nếu đang thừa cân.

+ Đi bộ hoặc tập thể dục đều đặn (ví dụ đi bộ nhanh khoảng 30 phút mỗi ngày).

+ Ăn nhiều rau, đậu, ngũ cốc nguyên hạt; hạn chế đồ uống có đường và thực phẩm siêu chế biến.

+ Ngủ đủ giấc.

+ Điều trị đúng theo hướng dẫn của bác sĩ nếu đã mắc đái tháo đường.

Tóm lại, Bạn chỉ cần nhớ một câu là đủ: Insulin là “chiếc chìa khóa” giúp đưa đường từ máu vào tế bào để cơ thể tạo ra năng lượng.

Nếu thiếu insulin hoặc cơ thể không đáp ứng tốt với insulin (kháng insulin), đường sẽ tích lại trong máu, làm đường huyết tăng và lâu dài có thể dẫn đến đái tháo đường hoặc khiến bệnh khó kiểm soát hơn. Đây là lý do insulin luôn được nhắc đến khi nói về bệnh tiểu đường.