Liên hoan hát quan họ tại huyện Việt Yên Lần thứ XIII-2013 trong 3 ngày 27,28, 29/3 đã khép lại, nhưng các chương trình và những bài hát quan họ của anh hai, chị hai ở các làng, các thôn, khu phố, trong huyện Việt Yên vẫn để lại ấn tượng sâu sắc với nhân dân trong vùng  và du khách gần xa.      

 

  

 

Quan họ đã được tổ chức UNETCO công nhận là “Di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại”. Xuất phát từ điểm tựa đó, trong không khí của ngày hội ở Bổ Đà, Tiên Sơn, Việt Yên, dường như mỗi người đều thấy niềm tự hào, vì dân ca quan họ được sống động, tồn tại trong đời sống tinh thần của nhân dân huyện Việt Yên nói riêng tỉnh Bắc Giang nói chung.

 

Tất cả các anh hai, chị hai tụ họp trên sân khấu hát quan họ, trên sân chơi hát “đối đáp” …với tất cả sự say mê sâu sắc trong nghệ thuật biểu diễn và trình diễn hát quan họ. Liên hoan “Hát quan họ” Lần thứ XIII ở huyện Việt Yên năm 2013 có 50 làng, thôn, khu phố, với 260 baì hát quan họ trên sân khấu,  16 cặp với 40 bài hát “ đối đáp” và khoảng 800 diễn viên anh hai, chị hai ở nhiều thế hệ, lứa tuổi; thực sự đã biểu lộ trọn vẹn niềm phấn khởi, tin yêu, mang đầy cảm xúc, hơi thở của cuộc sống không chỉ cho hôm nay, mà cả trên những chặng đường trong tương lai.              

 

Các đoàn, các làng, các đội đã đem về” Liên hoan hát quan họ” một bức tranh dân ca sống động, với tà áo tứ thân khăn mỏ quạ, nón quai thao duyên dáng dịu dàng trên những khuôn mặt chứa đựng sức sống của vùng quê quan họ Bắc Sông Cầu huyện Việt Yên. Các đoàn về liên hoan có chung một màu sắc phục trang đẹp, đạo cụ đẹp đúng với bản sắc văn hoá vùng miền. Các đoàn đã biết tận dụng khả năng thế mạnh của mình, mang đến nhứng bài ca có sức thuyết phục như: Nguyệt gác mái đình, Năm liệu bảy lo, Tưởng đến gần xa, Dọn quán bán hàng, Cái hời cái ả, Nhớ mãi khôn nguôi … với nhiều bài ca khác nữa cũng không kém cạnh, nét đậm đà chữ tình, duyên dáng mang đậm bản sắc dân tộc, quê hương Bắc giang. 

 

Nhiều đoàn đã có sự chuẩn bị dàn dựng công phu, quan tâm đến từng chi tiết , xử lý từng câu hát, cách trọn bài và xây dựng tổng thể chương trình rất phù hợp với con người, khả năng trình độ, tính toán đến đạo cụ, phục trang, hoá trang… bởi vậy dường như tiết mục của các đoàn đã được đầu tư tập luyện kỹ lưỡng có trình độ nghệ thuật cao, mang lại cho người nghe, người xem cảm nhận được cái đẹp, cái hay trong từng lời ca, giai điệu âm nhạc của dân ca quan họ. Kết quả của Liên hoan hát quan họ Lần thứ XIII ở một số đoàn đã vượt qua được danh giới của nhiều hạn chế để đi vào nghệ thuật biểu diễn hoàn chỉnh như: Khả lý Thượng, Thổ Hà, Hữu Nghi, Núi Hiểu, Hạ Lát, Phố 2, Thôn Trung, Hồng Lãm, Yên Ninh, Thần Trúc, Như Thiết…Đặc biệt xuất hiện nhiều diễn viên hát quan họ“Nhí”trên sân khấu để lại nhiều ấn tượng sâu sắc tại liên hoan năm nay.            

 

 Thông qua Liên hoan hát quan họ năm 2013, có ý kiến cho rằng không quan tâm đến đơn vị nào, người nào hát mà chỉ nghe thôi hoặc là nhắm mắt lại để thụ hưởng tiếng hát vang, rền nền nẩy của dân ca quan họ, thì cũng có thể nhận thấy đâu đó trong các đoàn biểu diễn có tính chuyên nghiệp của nó. Vai trò của diễn viên nhất là anh hai, chị hai rất quan trọng; một số người đã theo học ở các trường nghệ thuật, cao đẳng cũng vẫn cần phải luyện tập thường xuyên để hoàn chỉnh hơi thở, giữ giọng thì tiếng hát mới có sức thuyết phục và sức hấp dẫn cao. Và rất không phải hoặc thiếu sót nếu xây dựng chương trình mà không đề cập đến vai trò của đạo diễn, biên đạo múa, nhạc công, những người có kinh nghiệm… bởi nó góp phần tổng thể đạt hiệu quả cao.

 

Để có sự phát triển cao hơn, đều hơn, hay hơn về nghệ thuật hát quan họ của các anh hai, chị hai cho liên hoan lần sau, hoặc biểu diễn giao lưu phục vụ nhân dân, từ đây chúng ta có thể thẳng thắn chia sẻ với nhau những kinh nghiệm như: Cấu trúc chương trình một số đơn vị nội dung chưa sâu, chưa tìm tòi trong kho tàng quan họ, bởi rất nhiều bài hay mà chúng ta chưa biết khai thác để đem ra luyện tập trình diễn. Phần hát nhiều bài chưa chuẩn về cao độ còn bị phô, chênh chưa đạt được độ khéo, duyên dáng kỹ thuật vang rền nền nẩy trong giai điệu dân ca quan họ. Tiết tấu nhịp điệu còn bị chênh, lỡ, không bắt nhập nhịp nhàng làm cho người nghe phản cảm hụt hẫng khó chịu. Dàn dựng chưa được kỹ, các hình khối, tuyến đi còn bị xáo trộn, lộn xộn, chưa đúng lề lối chất giao duyên… bởi vậy dẫn đến mất chủ động trong từng đoạn hát, đứng còn bị che lấp chập hình. Phần biểu diễn của các diễn viên, một số chưa biết khai thác tính giao duyên, ý nhị của quan họ dẫn đến còn ngượng ngựu, mất bình tĩnh, thậm chí hát còn nhầm lời và chưa được được thuộc.

  

Chưa sử dụng ánh mắt, nụ cười kết hợp với đạo cụ để tạo nên nghệ thuật cao. Xử lý Micro chưa đúng độ xa gần với hơi thở tiếng hát mạnh nhẹ, bởi vậy chưa tạo ra được độ âm thanh đẹp thông qua hệ thống loa chuyển tải đến người nghe. Nhiều đơn vị chưa được tập kỹ với âm nhạc dẫn đến nhạc dạo rồi mà anh hai, chị hai vẫn chưa vào được tiếng hát ? Trong liên hoan sử dụng nhiều bài trùng nhau như: Lý cây đa, Lóng lánh, Buôn bấc buôn dầu, Vui bốn mùa, Gửi búc thư sang, Chuông vàng gác cổng tam quan, …Một số đơn vị chỉ thấy có chị hai tham gia chương trình mà không thấy bóng hình của anh hai không biết ở đâu?. 

.

Về hát đối: Các cặp hát đã chuẩn bị bài hát kỹ lưỡng. Những cặp hát được xếp hạng là những cặp đã thể hiện đủ yếu tố của Quan họ như: vang, rền, nền, nẩy. Tuy nhiên về nhược điểm: Một số cặp chưa đầu tư tìm tòi bài hát, vốn bài còn nghèo nàn, dẫn đến hát còn bị non trong cách hát.        

 

Kết quả của liên hoan dù có khác nhau, song xuất phát từ mục đích chung đã là niềm vui không giới hạn với tất cả mọi người tham gia liên hoan. Liên hoan hát quan họ Lần thứ XIII năm 2013 ở Việt Yên đã góp phần hội tụ đủ các nét văn hóa đặc trưng và tín ngưỡng tâm linh của lễ hội Bổ Đà bên bờ Bắc Sông Cầu đã diễn ra trang trọng, an toàn và văn minh, để lại ấn tượng tốt đẹp trong lòng người dân và du khách./.

 

Hoàng Thương