Nhân 49 năm ngày thành lập ASEAN (8/8/1967-8/8/2016): Mở rộng quan hệ hợp tác về quốc phòng với các thành viên ASEAN- Chủ trương lớn trong đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta:

Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á-ASEAN (nay là Cộng đồng ASEAN) được thành lập ngày 8/8/1967, đánh dấu một mốc quan trọng trong tiến trình phát triển của khu vực. Việt Nam chính thức gia nhập ASEAN vào ngày 28/7/1995. Hơn 20 năm tham gia ASEAN, Việt Nam đã có những đóng góp quan trọng trên tất cả các lĩnh vực hợp tác của Cộng đồng. Là một bộ phận quan trọng trong công tác đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta, hoạt động đối ngoại quốc phòng trong những năm qua đã đạt nhiều thành tựu to lớn, góp phần quan trọng vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Thực hiện chủ trương đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại của Đảng, quan hệ hợp tác quốc phòng của Việt Nam với các đối tác chủ yếu, nhất là với các nước láng giềng, các nước bạn bè truyền thống và các thành viên ASEAN đã và đang phát triển mạnh mẽ, đáp ứng các yêu cầu quốc phòng của đất nước; đồng thời, góp phần giữ gìn hòa bình, ổn định trong khu vực và trên thế giới.
Xuất phát từ điều kiện địa lý và lịch sử, hợp tác về quốc phòng giữa Việt Nam với các nước, nhất là các nước trong khu vực luôn có vị trí đặc biệt quan trọng trong chính sách đối ngoại và quốc phòng của Đảng và Nhà nước ta. Thực tế chứng minh, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân ta đã hợp tác chặt chẽ và tranh thủ được sự đồng tình, ủng hộ của nhiều nước trong khu vực và trên thế giới, góp phần tạo nên nguồn sức mạnh tổng hợp giúp chúng ta giành thắng lợi lớn trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược cũng như trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày nay.

Là thành viên chính thức, Việt Nam đã và đang hội nhập, hợp tác ngày càng chặt chẽ, sâu rộng vào tất cả các lĩnh vực của ASEAN, trong đó có lĩnh vực quốc phòng. Quá trình hợp tác về quốc phòng càng làm cho các mối liên kết về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội thêm chặt chẽ, giúp các thành viên ASEAN thêm tin tưởng, hiểu biết lẫn nhau, có phương pháp giải quyết các vấn đề phù hợp, góp phần duy trì hòa bình, ổn định ở mỗi nước và trong khu vực. Vì vậy, mở rộng và tăng cường hợp tác về quốc phòng với các thành viên ASEAN vừa là yêu cầu tất yếu của quốc phòng Việt Nam và là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta trong quá trình thực hiện các mục tiêu an ninh, quốc phòng và phát triển đất nước.

Với phương châm “chủ động, tích cực và có trách nhiệm” trong tham gia hợp tác ASEAN, những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, mà thường xuyên, trực tiếp là Quân ủy Trung ương-Bộ Quốc phòng, Quân đội nhân dân Việt Nam đã có những đóng góp quan trọng cho mục tiêu hiện thực hóa Cộng đồng Chính trị – An ninh và trong hợp tác, hội nhập quốc phòng, quân sự với các nước ASEAN, được thể hiện rõ cả trên bình diện hợp tác đa phương và song phương.

Về hợp tác quốc phòng đa phương, cùng với việc tiến hành tổ chức các Hội nghị theo Chương trình hợp tác đa phương ASEAN, Việt Nam còn tham gia đầy đủ vào các Hội nghị Quân sự-Quốc phòng, như Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN (ADMM), Hội nghị Không chính thức Tư lệnh Lực lượng Quốc phòng các nước ASEAN, Hội nghị Tư lệnh Không quân, Hội nghị Tư lệnh Hải quân, Hội nghị Tư lệnh Lục quân các nước ASEAN, Hội nghị Không chính thức những người đứng đầu Tình báo các nước ASEAN, Hội nghị Cục trưởng Tác chiến các nước ASEAN và nhiều hội nghị khác…Tham gia tích cực vào hoạt động quốc phòng trong khuôn khổ Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF), gồm các Hội nghị Đối thoại quan chức quốc phòng, Hội nghị Chính sách An ninh ARF (cấp thứ trưởng quốc phòng). Từ năm 2009 đến nay, Việt Nam còn tham gia Đối thoại Shangri-la hằng năm (cấp bộ trưởng quốc phòng), tham dự Đối thoại quốc phòng ASEAN – Nhật Bản, ASEAN – Trung Quốc (cấp thứ trưởng) và các diễn đàn quốc phòng, an ninh khác.

Cùng với đó, Việt Nam cũng coi trọng mở rộng và nâng cao hiệu quả quan hệ hợp tác song phương về quốc phòng với quân đội các nước, đóng góp tích cực vào tiến trình xây dựng Cộng đồng Chính trị – An ninh của ASEAN. Chúng ta đã tích cực, chủ động đề xuất và thực hiện các biện pháp tăng cường hợp tác với quân đội các nước, bằng nội dung và hình thức phong phú. Đến nay, Việt Nam đã thiết lập quan hệ tùy viên quốc phòng và ký Bản ghi nhớ, thỏa thuận về hợp tác quốc phòng song phương với Bộ Quốc phòng các nước ASEAN, tiến hành đối thoại quốc phòng thường niên cấp thứ trưởng với Xin-ga-po; duy trì tốt việc trao đổi đoàn quân sự các cấp với quân đội các nước ASEAN và thúc đẩy hợp tác có hiệu quả trên nhiều lĩnh vực. Quân đội ta đã cử quan sát viên tham gia các cuộc diễn tập cứu hộ, cứu nạn do các nước thành viên ASEAN tổ chức, hỗ trợ kỹ thuật cho nước bạn Lào và Cam-pu-chia trong công tác này; đồng thời tăng cường hợp tác với lực lượng phòng không – không quân các nước trong việc tham quan thực tế, trao đổi kinh nghiệm về công tác huấn luyện, bảo đảm an toàn bay, đào tạo phi công. Đón tàu hải quân các nước đến thăm và tổ chức cho tàu hải quân của ta đi thăm các nước; thiết lập đường dây nóng với Hải quân Phi-líp-pin, Ma-lai-xi-a và In-đô-nê-xi-a; phối hợp tuần tra chung với Hải quân Cam-pu-chia, Thái Lan, Ma-lai-xi-a…Bộ đội Biên phòng Việt Nam cũng đã hợp tác tuần tra kiểm soát khu vực biên giới với lực lượng biên phòng Lào và Cam-pu-chia v.v…Thông qua những hoạt động hợp tác quốc phòng song phương và đa phương, lòng tin và sự hiểu biết giữa Quân đội nhân dân Việt Nam và quân đội các nước trong khu vực được nâng lên, góp phần quan trọng cho hoà bình, an ninh trong nước và khu vực.

Với mục tiêu đóng góp nhiều hơn nữa cho Cộng đồng Chính trị – An ninh ASEAN, Đảng và Nhà nước ta chủ trương tiếp tục đẩy mạnh quan hệ hợp tác quốc phòng đa phương, song phương trong ASEAN; trên tinh thần vận dụng sáng tạo, linh hoạt nguyên tắc “dĩ bất biến ứng vạn biến” trong giữ vững độc lập tự chủ, bảo vệ lợi ích quốc gia, chủ quyền lãnh thổ. Tiến hành hợp tác với tinh thần chủ động và tích cực, tham gia có trách nhiệm, đạt hiệu quả cao để vừa đáp ứng các lợi ích chiến lược của đất nước, vừa đáp ứng được yêu cầu lợi ích của cả Cộng đồng. Quá trình tham gia ASEAN là để chúng ta củng cố lòng tin với các thành viên, kiên trì nguyên tắc “đồng thuận”, “không can thiệp”, nhằm xây dựng, củng cố và nâng cao hơn nữa vị thế của đất nước trong khu vực và trên thế giới.

Có thể khẳng định, quan hệ tốt đẹp trong hợp tác quốc phòng đa phương và song phương với các nước ASEAN là một yếu tố quan trọng để chúng ta xây dựng lòng tin, tạo sự tin cậy, chia sẻ của các nước ASEAN, góp phần tăng cường và củng cố quan hệ hợp tác trên tất cả các lĩnh vực giữa Việt Nam với ASEAN, tranh thủ sự ủng hộ của Cộng đồng đối với các lợi ích chính đáng của Việt Nam; tạo sự đồng thuận nội khối đối với các vấn đề chung của khu vực.

Thực hiện phương châm của Đảng và Nhà nước ta là “tiếp tục mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh”, Quân đội nhân dân Việt Nam sẽ tiếp tục có những đóng góp to lớn, thiết thực cho Cộng đồng Chính trị – An ninh ASEAN, góp phần bảo đảm an ninh – quốc phòng, vì mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của cả Cộng đồng, trong đó có đất nước ta.

Bằng những kinh nghiệm quý giá tích lũy được qua hơn 20 năm tích cực, chủ động, có trách nhiệm trong tham gia hợp tác ASEAN, Đảng và Nhà nước ta luôn kiên định, nhất quán đường lối đối ngoại “độc lập, tự chủ”, mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế trên tất cả các lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực quốc phòng, vì lợi ích quốc gia dân tộc và mục tiêu xây dựng một Cộng đồng ASEAN gắn kết, có vai trò quan trọng đối với hòa bình, an ninh, thịnh vượng ở khu vực và trên thế giới.
HOÀNG GIA KHÁNH
Trung tâm Phát thanh và Truyền hình Quân đội nhân dân
(Số 2 – Nam Đế -Hà Nội)