Nhân dịp kỷ niệm 87 năm Ngày thành lập Đảng, mừng mùa Xuân Đinh Dậu, Nhà báo Nguyễn Hoàng Sáu đã có cuộc phỏng vấn Thiếu tướng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Bá Dương – Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, Viện trưởng Viện Khoa học Xã hội và Nhân văn Quân sự Bộ Quốc phòng (ảnh dưới). Đồng chí khẳng định:

“SỨC MẠNH TỪ LÒNG TIN VÀO ĐẢNG”
Nhà báo Nguyễn Hoàng Sáu: Thưa PGS, TS, NGND Nguyễn Bá Dương, cách đây tròn 30 năm, đất nước ta bước vào thời kỳ đổi mới theo tinh thần Nghị quyết Đại hội lần thứ VI của Đảng, nhìn lại thời khắc lịch sử đó, đồng chí có thể giúp bạn đọc hiểu sâu hơn về tính tất yếu khách quan của sự nghiệp đổi mới ở nước ta?
PGS,TS.NGND Nguyễn Bá Dương: Vào giữa thập niên 80 của thế kỷ XX, trước những hạn chế, yếu kém khó khắc phục của mô hình xô viết trong xây dựng chủ nghĩa xã hội nên hầu hết các nước xã hội chủ nghĩa (XHCN), đều tiến hành cuộc cải biến cách mạng dưới những tên gọi khác nhau: cải tổ, cải cách, đổi mới.
Nét tổng quát, bao trùm của những tác động có liên quan đến đường lối đổi mới của Đảng ta có thể hình dung là: Cuộc cách mạng mới trong lĩnh vực khoa học và công nghệ đã tác động sâu sắc tới những biến đổi kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội. Cùng với đó, toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế gắn với quá trình tiếp xúc, giao lưu, đối thoại giữa các nền văn hóa đã trở thành một xu thế khách quan và phổ biến. Việt Nam không thể đứng ngoài cuộc. Ở trong nước thì việc duy trì quá lâu cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp đã khiến cho sản xuất, kinh doanh bị kìm hãm, nền kinh tế lâm vào khủng hoảng trầm trọng, đời sống vô cùng khó khăn; niềm tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước và chế độ bị giảm sút nghiêm trọng…

Đại hội Đảng lần thứ VI (12-1986) với tinh thần “nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật”, đã đúc kết bài học: lấy dân làm gốc, xuất phát từ thực tế, tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan, xây dựng Đảng ngang tầm nhiệm vụ chính trị của Đảng cầm quyền, lãnh đạo toàn dân tiến hành công cuộc đổi mới xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc XHCN theo con đường mà Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn.

Có thể nói, cả lý luận và thực tiễn của tình hình lúc bấy giờ đã đặt ra đòi hỏi khách quan là phải đổi mới – đây là mệnh lệnh của cuộc sống, là vấn đề có ý nghĩa sống còn đối với sự nghiệp cách mạng nước ta.

* Trong khi Liên Xô và các nước XHCN ở Đông Âu sụp đổ trong cải tổ, cải cách, thì sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam lại thành công, vậy thì điều kỳ diệu nào đã giúp chúng ta đứng vững và phát triển, thưa đồng chí?

* Tìm ra con đường đổi mới và tiến hành sự nghiệp đổi mới thành công, điều đó khẳng định bản lĩnh, trí tuệ và sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam. Sở dĩ có được thành công đó, bởi vì:

Thứ nhất, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn giữ vững vị trí, vai trò lãnh đạo của mình, có đường lối chính trị đúng đắn và những quyết sách sáng tạo, hợp với quy luật khách quan, hợp lòng dân. Ngay từ đầu, Đảng ta đã đề ra 5 nguyên tắc cơ bản chỉ đạo công cuộc đổi mới: Đổi mới không phải là thay đổi mục tiêu XHCN; không xa rời chủ nghĩa Mác – Lênin mà là vận dụng sáng tạo học thuyết Mác – Lênin và khắc phục những quan niệm không đúng về học thuyết đó; đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của hệ thống chính trị; coi xây dựng nền dân chủ XHCN, dân chủ phải có lãnh đạo, lãnh đạo phải trên cơ sở dân chủ, dân chủ với nhân dân nhưng phải chuyên chính với kẻ địch; đổi mới trên cơ sở đảm bảo sự kết hợp chặt chẽ giữa chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế XHCN, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.
Thứ hai, Đảng ta đã kịp thời phân tích chính xác những nguyên nhân thất bại của các Đảng Cộng sản và sự sụp đổ của chế độ XHCN theo mô hình Xô viết ở Liên Xô và Đông Âu để rút ra bài học kinh nghiệm. Đảng kiên quyết không chấp nhận đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập, “phi chính trị hóa” quân đội. Với sự kiên định chính trị trước những biến động dữ dội, sự chao đảo của thời cuộc, khi hệ thống XHCN tan rã đã làm cho Đảng ta tránh được những sai lầm, thất bại mà các Đảng Cộng sản ở Đông Âu và Liên Xô mắc phải. Đây là một vấn đề rất căn bản để giữ vững sự ổn định của đất nước.

Thứ ba, Đảng ta đã tiến hành những bước đi đúng đắn, phù hợp với thực tiễn. Đó là việc kết hợp chặt chẽ đổi mới kinh tế với đổi mới chính trị, lấy đổi mới kinh tế làm trọng tâm, xây dựng Đảng làm then chốt; đồng thời từng bước đổi mới chính trị một cách thận trọng và vững chắc. Mặt khác, Đảng ta luôn bám sát thực tiễn, đúc rút những bài học kinh nghiệm trong quá trình lãnh đạo công cuộc đổi mới.

Thứ tư, mục tiêu, đường lối đổi mới của Đảng vì lợi ích của quốc gia – dân tộc, lợi ích của nhân dân nên được nhân dân hết lòng ủng hộ. Đó là biểu hiện sinh động của “Ý Đảng hợp với lòng dân”, tạo nên sức mạnh vô địch vượt qua mọi khó khăn, thử thách…

* Công tác xây dựng Đảng, như Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khẳng định “luôn là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa sống còn với Đảng ta, chế độ ta”. Thưa đồng chí, Nghị quyết TW 4 khóa XII vừa ra đời đã một lần nữa khẳng định quyết tâm tiếp tục xây dựng và chỉnh đốn của Đảng ta?

* Nghị quyết TW4 khóa XII vừa ban hành, được dư luận trong Đảng và trong nhân dân vui mừng đón nhận. Nhân dân mong muốn tìm thấy ở nghị quyết lần này nhiều cái mới, nhiều lời giải thuyết phục cho những bức xúc hiện nay về công tác xây dựng Đảng.

Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII đã cụ thể hóa 6 nhiệm vụ trọng tâm và thực hiện 10 nhiệm vụ, giải pháp lớn về xây dựng Đảng mà Nghị quyết Đại hội XII đề ra; vừa tiếp tục thực hiện Nghị quyết TW 4 khóa XI, nhất là những việc Nghị quyết đề ra nhưng chưa thực hiện và thực hiện chưa tốt; đồng thời có nội dung mới so với Nghị quyết TW 4 khóa XI là đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, gắn với thực hiện Chỉ thị 05 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh việc học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và phát huy vai trò của nhân dân trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng.

Trung ương đã xác định, nhận diện cụ thể hơn và hệ thống tương đối đầy đủ, rõ ràng những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống là như thế nào, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ ra sao. Trên cơ sở những biểu hiện cụ thể này, mỗi cán bộ, đảng viên tự liên hệ, tự soi mình để tự sửa, rèn luyện, phấn đấu cũng như góp ý, giúp đỡ cho đồng chí khác và cũng làm cơ sở để xử lý những trường hợp vi phạm.

Nghị quyết đã đề ra 4 nhóm nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ, khả thi để thực hiện, đặc biệt coi trọng kiểm tra, giám sát, kiểm soát việc thực thi quyền lực của người có chức, có quyền; xác định rõ trách nhiệm của cá nhân trong từng công đoạn giải quyết công việc, bảo đảm quyền hạn đến đâu, trách nhiệm đến đó; xử lý kịp thời, nghiêm minh những tổ chức, cá nhân vi phạm hoặc không chấp hành nghiêm túc nghị quyết, chỉ thị của Đảng. Thực hiện ngay việc kiểm tra, thanh tra, kiểm toán và xử lý nghiêm minh những vụ việc, vụ án tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phức tạp, gây thất thoát lớn tài sản của Nhà nước mà dư luận xã hội đang quan tâm, bức xúc.

Nghị quyết Trung ương lần này nhấn mạnh, đề cao sự gương mẫu, ý thức tự giác thực hiện của các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban Chấp hành Trung ương và bí thư cấp ủy các cấp; nhấn mạnh vai trò tiên phong của Quân ủy Trung ương và Đảng ủy Công an Trung ương trong triển khai, thực hiện Nghị quyết.

* Một số nhà nghiên cứu đề cập đến vấn đề “văn hóa Đảng”, vậy thực hiện xây dựng, chỉnh đốn Đảng phải chăng cũng chính là một bộ phận của việc xây dựng “văn hóa Đảng, thưa đồng chí?

* Xây dựng và chỉnh đốn Đảng cũng chính là một bộ phận của việc xây dựng “văn hóa Đảng”. Điều đó hoàn toàn đúng. Bởi vì:

Thứ nhất, xây dựng và chỉnh đốn đảng là để Đảng luôn trọng sạch, vững mạnh, giữ vững vai trò tiên phong lãnh đạo. Đó cũng chính là để xây dựng văn hóa trong Đảng, để Đảng thực sự là đảng cách mạng chân chính, là đạo đức, là văn minh, luôn tạo được lòng tin trong nhân dân, thu hút được sức mạnh to lớn, đồng thuận của nhân dân để lãnh đạo cách mạng. Bởi lẽ, năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu và bản lĩnh cầm quyền của Đảng vừa là kết quả được tạo ra từ xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức, lối sống, tức là xây dựng Đảng về văn hóa, hình thành và phát triển văn hóa đảng. Do đó, thực hiện xây dựng và chỉnh đốn Đảng vào lúc này là hết sức cần thiết, là vô cùng cấp bách, làm cho Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, củng cố niềm tin của đảng viên và của nhân dân đối với Đảng. Đó cũng là một bộ phận của việc xây dựng văn hóa Đảng.

Thứ hai, nhìn nhận vấn đề theo góc độ văn hóa, có thể thấy, tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống ở một bộ phận cán bộ, đảng viên hiện nay là những suy thoái về văn hóa. Nó bộc lộ sự yếu kém và thiếu hụt năng lực văn hóa của không ít cán bộ, đảng viên, sự lệch lạc chuẩn mực, giá trị văn hóa ở những đảng viên suy thoái, từ đảng viên thường đến đảng viên giữ chức vụ, được giao trọng trách là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp. Những biểu hiện này nếu không được khắc phục thì không thể có được nền tảng tinh thần (tức là văn hóa) để nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng. Sâu xa mà nói, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng chính là năng lực văn hóa, là sức mạnh và bản lĩnh văn hóa của Đảng – chủ thể lãnh đạo và cầm quyền. Do đó, thực hiện xây dựng và chỉnh đốn Đảng để kiên quyết đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên cũng chính là để xây dựng văn hóa trong Đảng, để Đảng ta thật sự “là đạo đức, là văn minh”.

* Nhân dịp năm mới 2017, đồng chí có điều gì để chia sẻ với bạn đọc Tạp chí Văn hóa Quân sự?

* Vâng, tôi rất cảm ơn Tạp chí Văn hóa Quân sự đã cho tôi cơ hội để chia sẻ với bạn đọc xa gần, nhất là cán bộ, chiến sĩ, đồng bào ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo về những điều sâu sắc nhân dịp kỷ niệm 30 mùa xuân đổi mới.

Năm 2017 năm bản lề thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XII của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ các cấp, trong bối cảnh quốc tế và trong nước có nhiều khó khăn, thách thức. Do đó, đòi hỏi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta phải chủ động, tích cực nỗ lực phấn đấu, đoàn kết thống nhất một lòng, tập trung triển khai thực hiện toàn diện những mục tiêu, phương hướng và các nhiệm vụ mà Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII đã xác định.

Với tâm tư của một cán bộ, đảng viên, tôi thấy rằng: Đất nước đang đứng trước thời cơ, vận hội và những thách thức mới. Toàn Ðảng, toàn dân, toàn quân ta phải nỗ lực phấn đấu, tận dụng cơ hội, vượt qua khó khăn, thách thức, biến quyết tâm thành hiện thực, tập trung xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh. Sức mạnh từ lòng tin vào Đảng bảo đảm cho chúng ta thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc mà Nghị quyết Đại hội lần thứ XII của Đảng đã xác định.

* Xin trân trọng cảm ơn đồng chí đã dành cho Tạp chí Văn hóa Quân sự cuộc trao đổi này!

Nguyễn Hoàng Sáu (thực hiện)