Nếu chỉ chọn những diễn biến có ý nghĩa địa chính trị và quân sự lớn, thì tuần này nổi bật nhất là hai cuộc chiến Nga–Ukraine và Mỹ–Iran cùng leo thang, trong khi vấn đề Gaza, Trung Quốc–Đài Loan và an ninh châu Âu tiếp tục nóng.

1. Nga – Ukraine: Ukraine đẩy mạnh đánh sâu vào lãnh thổ Nga

Đây có lẽ là một trong những diễn biến đáng chú ý nhất của tuần.

Ukraine đang mở rộng đáng kể chiến dịch UAV tầm xa vào sâu trong lãnh thổ Nga, thay vì chỉ tập trung vào các khu vực sát biên giới. Đáng chú ý là các mục tiêu thuộc ngành dầu khí, căn cứ không quân, kho hậu cần và cơ sở sản xuất/quân sự.

Đặc biệt:

• Ngày 30/8, UAV Ukraine đánh vào nhà máy lọc dầu Kirishi ở tỉnh Leningrad. Đây là một trong những nhà máy lọc dầu lớn của Nga, công suất khoảng 20 triệu tấn dầu/năm.
• Ukraine tiếp tục đánh các mục tiêu ở nhiều tỉnh của Nga, trong đó có Rostov, Leningrad, Krasnodar…
• Một số cuộc tấn công cách biên giới Ukraine hàng trăm đến hơn 1.000 km, cho thấy khả năng UAV tầm xa của Ukraine đã tiến bộ đáng kể.
• Các cuộc tấn công còn gây gián đoạn hoạt động hàng không tại Moscow và một số sân bay Nga.

Điểm quan trọng hơn là chiến thuật của Ukraine đang thay đổi:

Không nhất thiết phải phá hủy hàng loạt xe tăng ngoài mặt trận; Ukraine tìm cách đánh vào “hậu phương chiến lược” của Nga — dầu mỏ, nhiên liệu, kho đạn, căn cứ không quân và mạng lưới hậu cần.

Điều này có thể buộc Nga phải phân tán phòng không để bảo vệ lãnh thổ rộng lớn của mình.

Nhưng Nga cũng đang đáp trả rất mạnh

Trong khi Ukraine đánh sâu vào Nga, Nga tiếp tục tăng cường các đợt tập kích bằng UAV và tên lửa vào Ukraine.

Đến 2/9, Kyiv đã trải qua 7 ngày liên tiếp bị UAV Nga tấn công, gây thương vong và thiệt hại cơ sở hạ tầng. Odesa cũng bị đánh vào các cơ sở điện, khiến khoảng 350.000 hộ dân mất điện.

Đáng chú ý, Nga được cho là đang chuẩn bị một chiến dịch tấn công lớn nhằm vào hệ thống năng lượng Ukraine khi bước vào mùa thu–đông.

=> Nhận định: Chiến tranh đang chuyển rõ hơn sang một cuộc đấu giữa “chiều sâu chiến lược” của hai bên: Ukraine đánh dầu khí và công nghiệp quân sự Nga; Nga đánh điện, năng lượng và hạ tầng Ukraine.

---

2. Mỹ – Iran: nguy cơ chiến tranh Trung Đông lại bùng lên mạnh

Đây thậm chí có thể là tin quốc tế nguy hiểm nhất của tuần.

Sau một thời gian tương đối lắng xuống, Mỹ và Iran lại trực tiếp trao đổi các đòn tấn công quân sự.

Ngày 1/9, Mỹ tiến hành một loạt cuộc không kích mới nhằm vào các mục tiêu liên quan đến Iran. Iran sau đó đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu Mỹ ở Bahrain, Jordan, Iraq và Kuwait.

Ngày 2/9, Reuters đưa tin tình trạng đối đầu đã trở lại sau nhiều tuần tương đối yên tiếng:

• Mỹ nói họ đánh vào các cơ sở của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
• Iran đáp trả vào các căn cứ Mỹ trong khu vực.
• Iran còn bị cáo buộc/được cho là tấn công liên quan đến tàu thuyền và hoạt động hàng hải.
• Hai bên lại đứng trước nguy cơ vòng xoáy trả đũa – trả đũa tiếp.

Điểm đặc biệt nguy hiểm: eo biển Hormuz

Đây mới là vấn đề khiến cả thế giới lo ngại.

Nếu xung đột Mỹ–Iran làm Eo biển Hormuz bị phong tỏa hoặc hoạt động hàng hải bị đình trệ, tác động sẽ không chỉ giới hạn ở Trung Đông.

Hormuz là tuyến vận chuyển năng lượng cực kỳ quan trọng; CSIS đánh giá khu vực này liên quan đến khoảng 1/4 dòng dầu toàn cầu.

Vì vậy giá dầu đã lại tăng mạnh, có thời điểm Brent vượt 90 USD/thùng.

Nếu tình hình tiếp tục xấu đi, có thể xảy ra:

Iran → Hormuz bị gián đoạn → dầu tăng → chi phí vận tải tăng → lạm phát tăng → kinh tế toàn cầu chịu áp lực.

Đó là lý do Mỹ và các nước vùng Vịnh đặc biệt quan tâm đến Hormuz.

---

3. Gaza: chiến sự chưa thực sự chấm dứt

Gaza vẫn là một điểm nóng khác.

Mặc dù tồn tại các cơ chế ngừng bắn/đàm phán, Israel vẫn tiếp tục các hoạt động quân sự tại Gaza, đặc biệt quanh Gaza City.

Trong ngày 28/8, các cuộc không kích của Israel khiến người Palestine thiệt mạng ở Gaza và Bờ Tây, cho thấy thỏa thuận ngừng bắn vẫn rất mong manh.

Một vấn đề đáng chú ý khác là áp lực quốc tế đối với Israel tiếp tục tăng, trong khi một số nước phương Tây có động thái công nhận Palestine.

Như vậy Trung Đông hiện không chỉ có một cuộc khủng hoảng mà là ba lớp xung đột chồng lên nhau:

Israel – Palestine/Gaza
↓
Israel – các lực lượng liên quan Iran
↓
Mỹ – Iran và vấn đề Hormuz

Đây là lý do Trung Đông tiếp tục là khu vực có khả năng gây biến động toàn cầu lớn nhất.

---

4. Trung Quốc – Đài Loan: chưa bùng nổ nhưng tiếp tục chuẩn bị

Trong tuần qua chưa xuất hiện một cuộc khủng hoảng quân sự lớn kiểu “phong tỏa Đài Loan”, nhưng xu hướng dài hạn vẫn đáng chú ý.

Đài Loan đang tăng đầu tư vào UAV và các hệ thống không người lái, trong đó Quốc hội Đài Loan đã thông qua khoản ngân sách khoảng 240 tỷ Đài tệ (khoảng 7,3 tỷ USD) cho các hệ thống không người lái trong 6 năm.

Điều này đáng chú ý vì chiến tranh Nga–Ukraine và Mỹ–Iran đang cho thấy một bài học rất rõ:

Drone giá tương đối rẻ có thể gây thiệt hại cho những hệ thống quân sự và cơ sở hạ tầng trị giá hàng tỷ USD.

Đài Loan đang chuẩn bị cho chính kiểu chiến tranh đó.

Đồng thời Bắc Kinh tiếp tục các biện pháp gây sức ép về kinh tế, công nghệ, pháp lý và an ninh đối với Đài Loan.

---

5. Châu Âu: ngày càng phải tự lo an ninh

Một xu hướng nổi bật phía sau cuộc chiến Ukraine là châu Âu đang tăng tốc xây dựng năng lực quân sự của riêng mình.

Chiến tranh Ukraine cho thấy châu Âu không thể chỉ dựa vào Mỹ về:

• phòng không;
• tên lửa tầm xa;
• UAV;
• đạn dược;
• vệ tinh;
• năng lực tấn công chính xác.

Nhiều nước NATO đang đầu tư mạnh vào deep strike – năng lực tấn công tầm xa, một phần rút ra từ chính những gì Ukraine đang làm với Nga.

Đây là một thay đổi chiến lược rất đáng chú ý:

NATO trước đây: chủ yếu dựa vào sức mạnh Mỹ.

NATO hiện nay: châu Âu ngày càng muốn có khả năng tự tiến hành chiến tranh cường độ cao nếu cần.

---

6. Dầu mỏ và kinh tế thế giới: Trung Đông + Nga cùng tác động

Có một điểm rất đáng chú ý nếu nhìn Nga–Ukraine và Mỹ–Iran cùng lúc.

Cả hai cuộc chiến đều đang tác động đến năng lượng:

Ukraine đánh các nhà máy lọc dầu Nga
→ giảm khả năng chế biến nhiên liệu của Nga.

Mỹ–Iran căng thẳng tại Hormuz
→ đe dọa nguồn dầu vận chuyển qua Trung Đông.

Trong khi đó, thị trường dầu đã có lúc đưa Brent lên trên 90 USD/thùng.

Nếu cả hai diễn biến cùng kéo dài, thế giới có thể phải đối mặt với một nghịch lý:

Nga – một trong những nước sản xuất dầu lớn nhất thế giới – bị Ukraine đánh vào cơ sở lọc dầu; Iran – nằm cạnh một trong những tuyến dầu quan trọng nhất thế giới – lại đối đầu trực tiếp với Mỹ.

Đó là một tổ hợp địa chính trị rất xấu đối với thị trường năng lượng.